Adama schrijft de komende periode over resistentieproblemen in granen (deel 1, 2, 3). Specifieke problemen en ervaringen van telers en experts die spelen in granen met betrekking tot resistentie. Deze artikelen hebben betrekking tot duist, septoria maar ook een recenter probleem zoals Microdochium Nivale (sneeuw schimmel) wordt behandeld. Daarnaast komen wij met praktische tips om resistentie te voorkomen.

In onze volgende publicatie over resistentie komen 2 telers aan bod hoe zij met hun duist-resistentie probleem omgaan. Schrijf u in om hier een notificatie van te krijgen!

In heel Noord-Europa is Septoria tritici in wintertarwe de meest problematische schimmelziekte.

In 2012, een verschrikkelijk Septoria-jaar in Groot-Brittannië, waren er plaatsen waar de tarwe-opbrengst wel 20 procent lager was. Zelfs in een gewoon jaar veroorzaakt Septoria een oogstverlies van 5 à 10 procent. Het meest verontrustende is het gebrek aan gewasbeschermingsmiddelen met een ander werkingsmechanisme dan dat van de strobilurinen, die door resistentie-ontwikkeling in Noordwest-Europa niet meer werken.

Dit is een voorbeeld waaruit maar al te goed blijkt dat resistentie een middel nutteloos kan maken. Toen de strobilurinen eind jaren negentig werden geïntroduceerd, werkten ze uitstekend, maar al na vier of vijf seizoenen waren ze niet meer werkzaam tegen Septoria tritici.

De snelste resistentie-ontwikkeling vond plaats in Noord-Europa, in Ierland, Frankrijk en Groot-Brittannië. Ierland was het eerst aan de beurt en werd het hardst getroffen. Daar hebben de strobilurinen waarschijnlijk niet langer dan drie seizoenen gewerkt. Naast het probleem met de strobilurinen is er nog resistentie tegen de triazolen. Deze middelengroep is eind jaren tachtig en in de jaren negentig geïntroduceerd, maar door gedeeltelijke resistentie zijn ze nu minder effectief tegen Septoria.

In Ierland is het probleem momenteel het grootst. Als de werkzaamheid van de triazolen nog verder afneemt, komt de Ierse wintertarweteelt in gevaar. Dan blijven alleen nog de succinaatdehydrogenase-inhibitoren (SDHI's) en multi-site-middelen over voor de Septoria-bestrijding.

Daarbij komt nog dat er in het einde van 2015 en het begin van 2016 SDHI-mutaties zijn aangetroffen in Ierse en Zuid-Engelse Septoria-populaties, wat het eerste teken kan zijn van resistentieontwikkeling. Ook bij andere schimmelziekten wordt resistentie gezien. Netvlekkenziekte (Pyrenophora teres) in gerst heeft resistentie ontwikkeld tegen azolen, SDHI's en strobilurinen.

Aardappelblad met aantasting door Phytophthora infestans (aardappelziekte).jpg

De aardappelziekte (Phytophthora infestans) vormt een voortdurend probleem, maar er zijn nog veel middelen die ertegen kunnen worden ingezet, als de telers maar zorgen voor een goede werkwijze.

De bestrijding van Light Leaf Spot (Pyrenopeziza brassicae) in koolzaad is in hoge mate afhankelijk van de azolen, zeker in Groot-Brittannië. Er bestaat al resistentie en dit kan een groot probleem worden.

Factoren die bijdragen aan het resistentieprobleem

Eerder zaaien
Er worden steeds meer wintergranen verbouwd voor een grotere opbrengst, en deze gewassen worden ook steeds eerder gezaaid. Voorheen werd er normaal gesproken gezaaid in oktober, maar tegenwoordig wordt de helft van de wintertarwe in Groot Brittannië in september gezaaid. Dat werkt de groei van duist in de hand, omdat er geen braakperiode is waarin de teler de opkomst van grasonkruid kan afwachten om dit vervolgens te bestrijden met een glyfosaatbespuiting. Doordat er bijna voortdurend gewas op de akker staat, krijgen ook schimmelziekten vaste voet aan de grond. De hoeveelheid Septoria tritici in tarwe die vroeg in september wordt gezaaid, is duidelijk hoger dan in later gezaaide tarwe. Als het eenmaal kouder begint te worden, kan de schimmelziekte zich niet zo snel meer verspreiden.

Veranderende weersomstandigheden
Schimmelziekten zoals Septoria tritici vermeerderen zich snel door hogere temperaturen en steeds nattere zomers. Er komen ongetwijfeld meer jaren met een epidemie, en daardoor neemt de kans op resistentieontwikkeling toe.

Terugtrekken van middelen
Door wettelijke maatregelen is een aantal middelen niet meer op de markt. Telers zijn hierdoor gedwongen om te werken met minder middelen, want er zijn meer middelen teruggetrokken dan er nieuwe voor in de plaats gekomen zijn. Er blijven nog maar weinig chemische alternatieven over. Telers zijn te afhankelijk geworden van de middelen die er nog zijn, wat de ontwikkeling van resistentie in de hand werkt.

Verbod op stroverbranding
Ook stroverbranding is inmiddels verboden. Dat was een zeer effectieve methode ter bestrijding van duist en een heleboel ziekten.

Onjuist gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
Uit de snelle opkomst en even snelle ondergang van de strobilurinen blijkt maar al te duidelijk hoe onjuist gebruik een zeer effectief middel de nek om kan draaien. 

Septoria Tritici op de onderste bladeren van wintertarwe

De strobilurinen werkten uitstekend tegen Septoria, maar ze werkten op slechts één aangrijpingspunt van de schimmel, waardoor het werkingsmechanisme zeer smal en riskant was. Telers hielden zich niet aan de gebruiksaanwijzing en strobilurinen werden vaak zonder andere middelen gespoten. Ook werden ze vaker dan één keer per seizoen toegepast. Zo hadden de vatbare schimmelstammen geen schijn van kans en konden resistente schimmels gaan overheersen. Achteraf gezien hadden de strobilurinen altijd in een tankmengsel toegepast moeten worden, samen met middelen met een ander werkingsmechanisme. 

ADAMA heeft ADAS en Rothamsted gevraagd te onderzoeken hoe toevoeging van Folpet, een multi-site-middel van ADAMA, aan elk tankmengsel de resistentieontwikkeling tegen de strobilurinen zou hebben verminderd. Uit modellering is gebleken dat strobilurinen door gebruik in combinatie met Folpet twee keer zo lang mee gegaan zouden zijn, door vertraging van de resistentieontwikkeling. Dit is weliswaar een hypothetisch geval, maar het geeft duidelijk aan dat we de strobilurinen vijf jaar langer hadden kunnen gebruiken als telers er vanaf het begin een multi-site-fungicide aan hadden toegevoegd.

 

 

Schrijf je in en blijf op de hoogte van onze laatste artikelen en updates!